شنبه ٢٧ آبان ١٣٩٦ - 
منو اصلی
صفحه اصلي > منتور 
 
 

                                                                 

Mentorship                                                                مبانی و مفاهیم

مفهوم سنتی mentorو mentorshipبرخاسته از اشعار حماسی و هومر در اودیسه می باشد. این قهرمان یونانی (ادویسه) هنگامی که به یک سفر طولانی می رود، فرزند خود را برای مراقبت و آموزش به دست Mentor(الهه خرد و جنگ) سپرده و به وی اطمینان می کند. بدین ترتیب این ارتباط سنتی بیانگر رابطه ای است که در آن یک فرد مسن تر، خردمندتر و با تجربه تر به عنوان یک معلم خردمند، قابل اعتماد، رازدار و الهام بخش، به افراد جوان تر برای پرورش و ارتقاء کیفی کمک می کند. مفهوم منتور و پرسپتور از ایام قدیم برای آموزش یک شاگرد تحت هدایت یک استاد بکار می رفته و باور بر این بوده است که برای حفظ یک هنر یا حرفه خاص بایستی این تجارب به شاگردان منتقل شود. مصداق این باور در قسم نامه های امروزی بقراطی برای پزشکان تجلی یافته، در جایی که پزشک قسم یاد می کند: « من با خشنودی دانش پزشکی را که در اختیار دارم با کسانی که می خواهند آن را دنبال کنند قسمت می کنم». همانطور که گفته شد رابطه سنتی Mentorshipدر مورد یک شخص با تجربه تر به عنوان هدایت کننده یا الگو برای یک شخص کم تجربه تر صدق می کند، اما mentorshipاغلب با مفهوم Preceptorshipگره خورده و هر دو نقش های حمایتی در طبابت بالینی دارند. با وجود اینکه mentorshipو Preceptorshipهر دو دارای مفاهیم پایه یکسان و مشترک می باشند، این دو را در یک راستا و بر روی یک طیف در نظر می گیرند که وجود برخی ویژگی های متفاوت در آنها، می تواند در عمل حد و مرزی برای حیطه فعالیت ایشان ارائه کرده و جایگاه این دو را از یکدیگر قابل تفکیک نماید. بعنوان مثال از تفاوت های بارز این دو می توان به طول دوره ارتباطی آنها اشاره کرد، ارتباط متقابل در رابطه Preceptorshipمعمولا کوتاهتر بوده و بیشتر بر جنبه آموزش تاکید دارد. عموما طول این مدت به اندازه یک دوره (course)یا rotationدانشجویان می باشد. رابطه mentoringمعمولا طولانی تر بوده و در موارد برنامه ریزی نشده و غیر ساختارمند می تواند برای مدت نامحدود حتی تا پایان عمر حرفه ای شخص ادامه یافته و تنها بر جنبه آموزش تمرکز نداشته باشد، البته در انواع ساختارمند mentoringهر چند ارتباط طولانی مدت تر است اما mentorو menteeمعمولا برای یک دوره مشخص زمانی با یکدیگر همراه می شوند. از سوی دیگر منتور بیشتر یک نقش مشورتی داشته اما پرسپتور نقش آموزشی و نظارتی نیز دارد و به عبارت دیگر ارتباط نزدیک تر و مداوم تری با دانشجوی خود داشته، همواره در فعالیت های آموزشی دوره در کنار وی می باشد. همانطور که گفته شد نقش منتور از یک نقش نظارتی تفاوت داشته و منتور خود را درگیر ارزشیابی دانشجو نمی کند، منتور علیرغم اینکه معمولا شخص با تجربه تری است ولی الزاما از یک سطح آکادمیک بالاتر برخوردار نبوده و بر خلاف supervisorنوعی برابری در ارتباط با دانشجو دارد.

در مجموع می توان گفت preceptoringو mentoringیک نقش آموزشی و نظارتی است که در آن یک فرد حرفه ای در علوم پزشکی preceptor , mentorبا افرادی preceptorو mentorاز یکی از گروه های زیر همراه می شود:

1-   دانشجوی مقطع خاصی از برنامه آموزشی، به منظور کمک به یادگیری نقش ها و مسئولیت های وی در یک حیطه خاص فعالیت پزشکی

2-   فارغ التحصیل جدید

3-   کادر جدیدی که به یک حیطه فعالیت متفاوت با تخصصی تر منتقل شده است.

 

بر مبنای توضیحات مختصری که ارائه شد، 2 مداخله مرتبط در برنامه آموزشی پزشکی عمومی یکی اجرای برنامه Preceptorship  و وجود پرسپتور در دوره کارآموزی بالینی و دیگری اجرای برنامه mentorshipو انتخاب منتور در دوره کارورزی بالینی می باشد که با توجه به تفاوت های منتور و پرسپتور قابل توجیه می باشد.

 

میزان اثر بخشی یک منتور را باید در چهار ویژگی اصلی وی یعنی مهارتهای ارتباطی، تحلیل دقیق تر، تبحر در تدریس و طبابت و ایجاد انگیزه در یادگیرنده جستجو نمود.

 

1-   مهارتهای ارتباطی:

·         دانش وسیعی را که در اختیار دارد به نمایش بگذارد.

·         مبنای تصمیم گیری ها و اقدامات خود را توضیح دهد

·         سوالات دانشجویان را به وضوح و با دقت پاسخ گوید

·         نسبت به نظرات و عقاید متضاد با روی گشاده برخورد کند

·         اطلاعات را با مفاهیم وسیعتری ارتباط دهد

·         اهداف و انتظارات را به طور واضح منتقل کند

·         توجه دانشجو را جلب نماید

·         و یادگیری را خوشایند کند

2-   تحیلی دقیق:

·         ارزیابی صحیح از دانش، نگرش و مهارت دانشجویان داشته باشد

·         از مشاهده مستقیم دانشجو استفاده نماید

·         باخوردهای اثر بخش ارائه نماید

·         و ارزشیابی های عادلانه و خردمندانه ای انجام دهد

3-   تبحر در تدریس و طبابت:

·         الگوی مناسب و اثر بخشی ارائه دهد

·         تعامل ماهرانه ای را با بیمار به نمایش بگذارد

·         در ارتباط با موضوع، ایجاد علاقه نماید

·         اطلاعات را به وضوح و به صورت سازماندهی شده ارائه نماید

·         تجارب یادگیری را سازماندهی و کنترل نماید

·         بین مسئولیت های تدریس و کاربالینی خود تعادل برقرار نماید

·         مسئولیت مناسبی به دانشجو واگذار نماید

4-   ایجاد انگیزه در یادگیرنده:

·         بر روی حل مسئله تاکید نماید

·         موارد خاص بیماری را به مبانی و اصول عمومی تبدیل نماید

·         شرکت فعال یادگیرنده را تقویت نماید

·         در مورد تدریس و همچنین مراقبت از بیمار از خود اشتیاق و علاقه نشان دهد

·         و یک رابطه حمایتی با دانشجوی خود برقرار نماید

 

نقش ها و وظایف منتور

مسئولیت هایی که بر عهده یک منتور قرار می گیرد شامل یک طیف گسترده از نقش ها و وظایف و توانمندیهایی است، بطور کلی می توان مسئولیت هایی را برای یک منتور که با گروهی از دانشجویان پزشکی ارتباط می یابد بر شمرد که عبارتند از:

·         اطمینان یافتن از اینکه دانشجویان در فرصت های یادگیری مناسب شرکت می کنند

·         ارائه بازخورد به هنگام به دانشجویان

·         ایجاد یک جو یادگیری مثبت

همچنین منتور باید دارای توانمندیها و ویژگی های متعددی به منظور ارائه هر چه بهتر وظایف آموزشی خود باشد که اهم آنها عبارتند از:

·         آشنایی با توانمندیهای مورد انتظار از پزشک عمومی

·         داشتن علاقه به کار خود

·         قابل دسترس بودن و رفتار دوستانه

·         توانایی در ارائه باخوردهای مداوم

·         شکیبایی و تحمل

·         توانایی تسهیل تجارب یادگیری

·         توانایی به نمایش گذاشتن تبحر بالینی در حیطه کار خود

·         توانایی ارزشیابی پیشرفت دانش و مهارت دانشجو

·         توانایی تشویق دانشجویان به یادگیری خود محور

·         آشنایی با اهداف آموزشی بخش مربوطه

·         آشنایی با اصول یادگیری بزرگسالان

·         توانایی ارتقاء دادن رفتار حرفه ای

 

به طور خلاصه:

شرح وظایف منتور شیپ  به صورت زیر می باشد:

1-   برنامه ریزی فعالیت کارورزان در بخش

2-   آشناسازی کارورزان با نقش ها و وظایفشان

3-   نظارت بر فعالیت کارورزان

4-   ارزیابی و ارائه بازخورد به ایشان

 

 

         

       برنامه زمانبندی جلسات و کارگاهها

       شرح وظائف منتورها

 

 

 

پیوندهای مهم
پایگاه اطلاع رسانی مقام معظم رهبری

پایگاه اطلاع رسانی ریاست جمهوری

پایگاه اطلاع رسانی دولت

نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری
 
دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی
شهید بهشــتی
آدرس : تهران - بزرگراه شهید چمران خیابان یــمن - خیابان شهید اعــرابی جنب بیمارستان آیت الله طالقانی

تلفن : 23871 - 021
پست الکترونیک : info@sbmu.ac.ir
© تمامی حقوق این سایت متعلق به دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی شهید بهشتی می باشد.