دکتر علی ارحمی دولت آبادی دارای بورد تخصصی طب اورژانس و فارغ التحصیل از دانشگاه علوم پزشکی ایران است. وی از سال 1383 عضو هیات علمی گروه طب اورژانس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی استو از همان سالاولین دوره آموزش دستیاری طب اورژانس را در مرکز امام حسین شروع کرد .

از خلاصه سوابق آموزشی ایشان می توان بهمعاونت آموزشی گروه طب اورژانس به مدت 10 سال، عضویت در کمیته تدوین کوریکولوم آموزشی دستیاری طب اورژانس، عضویت در کمیته تدوین کوریکولوم آموزشی فوریت های پیش بیمارستانی، مسئولیت کمیته آزمون EDOدانشکده پزشکی، عضویت در هیات بورد رشته طب اورژانس به مدت 15 سال و جانشین دبیر بورد به مدت 3 سال، عضویت در کمیته ارزیابی رشته فورت های پزشکی پیش بیمارستانی اشاره کرد.

از سوابق اجرایی ایشان می توان از ریاست بخش اورژانس به مدت 2 سال، عضویت هیات موسس انجمن طب اورژانس، عضویت هیات مدیره انجمن علمی طب اورژانس و مدیریت گروه طب اورژانس به مدت 4 سال نام برد.

اورژانس خط مقدم برخورد با بیماران کرونایی

دکتر ارحمی در خصوص ارزیابی عملکرد اعضای هیات علمی گروه طب اورژانس، اساتید و رزیدنت های این گروه در مواجهه با بیماری کرونا و مهار آن اظهار داشت:به دنبال رويارويي مراکز درماني با بحران کرونا، اساتید و دستیاران و کارورزان اورژانس به عنوان يکي از اعضاي مهم نظام سلامت و خط اول برخورد با این بیماران نقش بسیار اساسي داشتندو مثل همیشه همکاران ما با ایثار و از خودگذشتگی و روحیه بالا اقدامات درمانی و مراقبتی خود را با رویکرد جدید شروع نمودند.

ایشان در ادامه افزود: گروه آموزشی طب اورژانس با توجه به شرایط بحرانی پیش آمده با بازنگری برنامه های آموزشی و از جمله تغییر برنامه کاری اساتید و دوره های چرخشی دستیاران و نیز با هماهنگی و ارتباط تنگاتنگ با روسای بخش ها مطابق با برنامه ریزی مقابله با حوادث غیر مترقبه و بحران در مراکز که از قبل توسط گروه تدوین شده بود با یک تیم درمانی قوی برای کمک به مراقبت از بیماران و کنترل وارد عمل شد. 

ازدحام بیش از حد بیماران که از قبل در بیمارستان و اورژانس حضور داشتند و افزایش یکباره ورودی بیماران مبتلا به کرونا باعث ایجاد مشکلات و افزایش بار کاری همکاران در اورژانس ها شد و علیرغم عدمبرخورداری از تجهیزات حفاظت فردی کامل در روزهای نخستین ، اعضا هیات علمی، دستیاران و کارورزان با از جان گذشتگی و اقدامات خلاقانه و پیگیری امور محوله سعی کردند به بهترین نحو خدمت رسانی کرده و موضوع را مدیریت نمایندو اگرچه تا کنون تعدادی زیادی از همکاران خودشان نیز دچار بیماری گردیده اند ولی وجود روحیه خوب در کنار برنامه ریزی درست و صحیح ، توانمندی اساتید و همکاری صادقانه همه همکاران مشغول در اورژانس اعم از کادر پزشکی و پرستاری و خدماتی، این بحران تا کنون به خوبی کنترل شده  و با جهت دهی مناسب این روحیه ایثار و از خودگذشتگی و مدیریت درست آن امیدواری زیادی برای موفقیت در مهار بیماری وجود دارد.

دکتر ارحمی در ادامه سخنان خود عملکرد اورژانس بیمارستانها را در کنترل بیماری حائز اهمیت دانست و گفت:اورژانس بيمارستان یکی از بخش های مهمی است که نقش بسزایی در مدیریت بیمارستانی حوادث غيرمترقبه، کاهش تلفات و افزايش نجات يافتگان بحران زده، تقليل عوارض، معلوليت ها و تسکين آلام جسماني و رواني حادثه ديدگان دارد. مديريت اورژانس ها در شرايط بحراني و غيرمترقبه بسيار مشکل تر از شرايط عادي است چونکه تقاضا براي ارائه مراقبت هاي بهداشتي درماني بطور ناگهاني افزايش می یابد.  بنابراين آماده سازي و هماهنگي خدمات، در اورژانس نياز به يک مديريت ماهر دارد. داشتن يک برنامه از پیش تعیین شده عملياتي علاوه بر پيشگيري از سردرگمي و بي نظمي در حين حادثه، سبب گسترش ابعاد خدمات بيمارستاني می شود. البته علاوه بر مديريت خوب آمادگي در برابر بحران، نياز به دانش و مهارت دارد که بتواند محيط را بررسي و نيازمندي ها را بخوبي شناسايي کند.

ایشان افزود: فعالیت اورژانس ارتباط تنگاتنگی با  اهداف و برنامه آن مرکز درمانی دارد و بدليل جايگاه حساس آنها در امر خدمت رساني به آسيب ديدگان در زمان بروز بلایا و بحرانها داشتن برنامه هاي منظم و منسجم امري حياتي بنظر مي رسد. با توجه به نکات اشاره شده و غافلگیری که برای بیمارستان ها در بحران کرونا رخ داد طبیعتا عملکرد مراکز و به طبع آن اورژانس ها متفاوت تر از هم بوده است. مراکزی که دارای برنامه بودند و مطابق برنامه عمل کردند موفق تر از سایر مراکز بودند ولی بطور کلی برنامه های انجام شده در بخش های اورژانس بیمارستانهای آموزشی برای مهار بیماری کرونا بسیار خوب بود.

مدیرگروه طب اورژانس دانشگاه درخصوص نقاط قوت و ضعف عملکرد بخش ها خاطرنشان کرد:از نقاط قوت عملکرد می توان به ایجاد همکاری بسیار خوب بین نیروهای خط اول درمان با خطوط بعدی، برنامه ریزی برای استفاده از کمک نیروهای داوطلب، استفاده از توانمندی سایر همکاران در تخصص های دیگر برای ویزیت بیماران در مراکزی که با کمبود پرسنل اورژانس اعم از پزشک یا پرستار مواجه بودند جهت جلوگیری از خستگی و فرسودگی نیروهای اورژانس، همکاری بسیار خوب و صادقانه بین همه همکاران در تخصص های مختلف برای خدمت رسانی در اورژانس، استفاده از توانمندی خیرین برای تهیه وسایل و تجهیزات حفاظتی پرسنل در روزهای آغازین و بعد از برخورد با بیماری، اولویت بندی بسیار خوب برای ارائه خدمات اورژانس به مراجعین، جداسازی تریاژ و ویزیت سریع بیماران کرونایی و غیر کرونایی و تمهیدات سریع برای کم کردن خدمات غیر اورژانس نام برد.

همچنین از نقاط ضعف عملکرد بخش ها می توان به نداشتن یا ناکارآمدی برنامه عملیاتی مقابله با بحران ها در بعضی از مراکز ، کمبود تجهیزات محافظتی در روزهای آغازین که نشانه نداشتن برنامه مقابله با حوداث است و اختصاص اورژانس به بیماران کرونایی و انتقال ویزیت بیماران غیر کرونای به فضایی خارج از اورژانس، که در بعضی از مراکز دسترسی این بیماران به خدمات اولیه و حیاتی اورژانس را دشوار می نمود اشاره کرد.    

                             

مدیریت بحران در کنار مدیریت کمبود وسایل و تجهیزات                                                                                

دکتر ارحمی درخصوص تدابیر اخذشده برای جداسازی حجم عظیم بیماران کرونایی و غیرکرونایی در بدو ورود به اورژانس بیمارستانها اظهار داشت: با توجه به شرایط فیزیکی متفاوت و همچنین تعداد ورودی متفاوت اورژانس ها  و بخش های پشتیبان در مراکز آموزشی، برخورد ها برای جداسازی دوگروه بیماران کرونایی و غیر کرونایی متفاوت بود. برای مثال در مرکز امام حسین که مرکز اصلی بیماران مدیکال و ترومایی شرق تهران هست برای مقابله با ادغام شدن بیماران مبتلا به کرونا  با سایر بیماران،  بخشی از تریاژ اورژانس از قسمت های دیگر کاملا جدا شد و فقط به ویزیت این بیماران اختصاص یافت و یک واحد تحت نظر ایزوله هم برای این بیماران در نظر گرفته شد. سایر بیماران هم جداگانه تریاژ  شده و خدمت رسانی به آنها  در 2 واحد مدیکال و ترومایی صورت گرفت. اساتید و دستیاران و همچنین پرسنل این قسمت ها هم کاملا جدا شدند و با توجه به کمبود وسایل حفاظتی در روز های اول، وسایل محافظتی کاملتر در اختیار واحد کرونا قرار می گرفت، تا زمانی که مشکل کمبود تجهیرات مرتفع گردد.  قسمت انتظار بیماران مبتلا به کرونا در فضای آزاد قرار گرفت از این جهت که بیماران و همراهان آنها در یک فضای بسته قرار نگیرند و اگر یکی و یا چند نفر مبتلا هستند به دیگر افراد غیر مبتلا، بیماری انتقال داده نشود.

ایشان افزود: برای هر فردی که وارد واحد تریاژ و ویزیت بیماران مبتلا به کرونا می شد،تمهیدات لازم جهت جلوگیری از اشاعه آلودگی از جمله دراختیار قرار دادن وسایل لازم مثل ماسک اندیشیده شده بود و سپس بررسی ها انجام و بر اساس الگوریتم ها و چارتی که طراحی شده بود اگر مشکلی نداشت با آموزش لازم و در صورت نیاز درمان سرپایی و پیگیری مرخص می شد و اگر مشکلی بود بیمار در واحد کرونای اورژانس بستری و بررسی های تکمیلی و یا مشاورات تخصصی تر انجام می شد.

در بعضی از مراکز هم با توجه شرایط فیزیکی بخش اورژانس و سایر بخش ها هم تصمیمات مشابهی برای جداسازی بیماران کرونایی از غیر کرونایی انجام شد مثلا در مرکز آموزشی شهدا، بخش اورژانس کلا به بستری بیماران کرونایی اختصاص یافت و بیماران غیر کرونایی در فضایی دیگری که برای این منظور آماده شده بود ویزیت شدند.

 مدیرگروه طب اورژانس دانشگاه درخصوص مدیریت کمبود وسایل و تجهیزات ، تخت و مشکلات دیگر اظهار داشت: در روزهای اول شیوع کرونا با توجه به اینکه همه تخت های بخش های پشتیبان پر بود و تعدادزیادی از بیماران هم در اورژانس منتظر پذیرش در بخش ها و حتی ICUبودند دچار مشکل شدیم.اضافه شدن بیماران کرونایی بسیار مشکل ساز شد. بلافاصله با تشکیل جلسه با مدیریت محترم و روسای محترم بخش های پشتیبان، تصمیماتی اتخاذ و سعی شد که بیمارانی که در بخش بودند و نیاز به بررسی ها و اقدامات الکتیو داشتند سریعا ترخیص شوند و بیماران  منتظر دراورژانس سریع به بخش های پشتیبان منتقل شوند تا اورژانس برای خدمات با رویکرد جدید آماده شود و سعی شد که بیماران مشکوک بلافاصله بعد از اقدامات تشخیصی به مراکز مشخص شده کرونا ارجاع شوند. پس از آن با افزایش تعداد بیماران کرونایی و خالی شدن بخش، بتدریج از تعدادی از بخش های پشتیبان برای بستری بیماران کرونایی استفاده شد.

ایشان در ادامه افزود: در خصوص کمبود تجهیزات محافظتی هم در 20 روز اول شیوع کرونا کمبود تجهیزات خیلی بارز بود که با تمهیداتی از جمله قرار دادن تجهیزات در اختیار افرادی که مستقیما در تماس با بیماران کرونایی بودند، خلاقیت پرسنل در درست کردن شیلد و ماسک و عینک، جذب کمک خیرین برای تهیه تجهیزات توسط اساتید، دستیاران و پرستاران ، تقلیل شیفت دستیارانو کارورزان و پرستاران جهت جلوگیری از مواجهه و صرفه جویی در مصرف تجهیزات محافظتی بطوریکه با حداقل تعداد خدمت رسانی قابل انجام باشد برطرف گردید.

باور غلط استفاده از الکل برای پیشگیری از کرونا باعث هجوم افراد مصرف کننده الکل شد

هیات علمی گروه طب اورژانس دانشگاه درخصوص نظریه استفاده از الکل جهت پیشگیری از کرونا ودرصد مراجعه به بیمارستانها به این علت بیان داشت: الکل طبی یا اتیلیک(اتانول) اتانول خاصیت ضدمیکروبی و ضد عفونی دارد  و بهترین نوع آن الکل۷۰ درصد است، محدوده آن می تواند بین ۶۰ تا ۸۰ درصد باشد و خارج از این محدوده، اثرات ضدمیکروبی و ضد عفونی کنندگی را دارا نیست.  یکی از مواد ضد عفونی کننده است که باعث غیر فعال شدن ویروس کرونا می شود. باور غلطی در برخی از افراد جامعه شکل گرفت مبنی بر آنکه نوشیدن الکل یا مشروبات الکلی می تواند در کاهش ابتلا به کرونا موثر باشد، این باور غلط باعث هجوم برخی از افراد برای تهیه  ومصرف الکل شدو از آنجاییکه کمبود اتانول در بازار بدلیل افزایش مصرف آن جهت ضد عفونی وجود داشت و تقاضا برای خرید بالا بود برخی از افراد سودجو الکل صنعتی یا متیلیک(متانول) را به جای اتانول وارد بازار کردند. 

اتانول و متانول دو نوع ماده الکلی بی‌رنگ هستند که بسیار شبیه به یکدیگرند و بعضا برای تشخیص آن‌ها الکل متانول را به رنگ زرد یا نارنجی تولید می‌کنند. ولی بعضی از افراد با افزودن موادی از جمله وایتکس رنگ آن را از بین می برند و بنابرین تشخیص اتانول از متانول بصورت عادی مشکل می شود. متانول را نباید برای ضدعفونی کردن سطوح استفاده کرد زیرا علاوه بر سمی بودن متانول، خاصیت ضدعفونی کنندگی آن نسبت به الکل اتیلیک یا اتانول بسیار کم است و تماس آن با پوست می‌تواند سبب بروز عوارضی همچون التهاب پوست شود. بعد از مصرف متانول، این الکل در بدن به اسید فرمیک تبدیل می‌شود و اسید فرمیک ایجاد شده باعث مشکلات گردش خون، آسیب کبدی، آسیب عصبی، کوری دائمی و نارسایی کلیه خواهد شد. طبق گزارش سخنگوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، نزدیک به 3117 نفر در اثر نوشیدن متانول یا مشروبات تقلبی دچار مسمومیت با آن شدند که از این تعداد 320 نفر متاسفانه فوت کردند.

ترس کرونایی، هم عاملی برای رعایت بهداشت است و هم عاملی برای تضعیف سیستم ایمنی

دکتر علی ارحمی با تاکید بر اهمیت بیماری کویید-19 و رعایت دستورات بهداشتی استرس روانی را عامل تضعیف سیستم ایمنی بدن دانست و اظهار داشت: از یک طرف باید از این بیماری ترسید چرا که بی‌توجهی نسبت به آن موجب گسترش بیماری در جامعه و بدنبال آن تلفات بیشتر و از دست دادن عزیزانمان خواهد شد، لذا ترس از کرونا به معنی جدی گرفتن و رعایت موازین بهداشتی خواهد بود. ولی از طرف دیگر نباید از آن ترسید زیرا که هر نوع استرس روانی مانند ترس، سبب می شود که سیستم ایمنی بدن ضعیفتر شود و کاهش قدرت سیستم ایمنی باعث می شود که فرد نسبت به عفونت ها آسیب پذیرتر شود و اگر دچار عفونت شد عفونت شدیدتری بگیرد.  لذا ترس از کرونا همانقدر که می تواند باعث جدی گرفتن اقدامات پیشگیری و رعایت نکات بهداشتی بیشتر شود به همان میزان می تواند باعث منفعل و ضعیف شدن سیستم ایمنی در مقابل بیماری شود. در نتیجه جدی گرفتن آن و رعایت نکات بهداشتی در عین آرامش و شادی و نشاط بهترین است.

دکتر ارحمی درخصوص حال و هوای کادر درمان و خاطراتی که از دوران سخت بیماری به یادگار مانده گفت: علیرغم همه سختی ها و مشکلاتی که در چند ماه اخیر من و همکارانم متحمل شدیم اما از خود گذشتگی و همبستگی کلیه همکاران اعم از پزشک و پرستار و نیروهای خدماتی مشغول در اورژانس و بخش های پشتیبان برای مبارزه با این بیماری خاطرات بسیار شیرینی را رغم زده که خاطرات دوران  دفاع مقدس را زنده کرده است. با ابتلای هموطنان عزیز به این بیماری و از دست دادن تعداد کثیری از آنها و هچنین از رونق افتادن کسب و کار مردم و سخت شدن شرایط زندگی و شهادت تعدادی از عزیزترین همکارانمان در سراسر کشور در سنگر سلامت،  باید گفت که سخت ترین روزهای پس از دوران دفاع مقدس در کشورمان در حال سپری شدن است ولی با ایثار، همدلی و از خودگذشتگی صحنه های دل گرم کننده ای خلق شده که بعدها باعث بالیدن به خودمان خواهد شد.

ایشان در ادامه وضعیت فعلی بیمارستان ها نسبت به روزهای ابتدایی شیوع کرونا را متعادل توصیف کرد و اظهار داشت: در حال حاضر بیماری به نسبت ماه های قبل تحت کنترل در آمده و تجهیزات حفاظت فردی به اندازه کافی در اختیار پرسنل می باشد.  با افزایش تعداد بیماران عادی مراجعه کننده به اورژانس، کار اورژانس به روال عادی بازگشت نموده است. اما هنوز تریاژ بیماران تنفسی و مشکوک جدا از بیماران عادی بوده  و در واحد تحت نظر مشخص شده که ارتباطی با فضای عادی اورژانس ندارد صورت می گیرد.اگرچه آمادگی لازم بالقوه برای برگشت به طغیان مجدد و افزایش تعداد موارد بیماری در اورژانس حفظ شده است.

شناخت مزایا و معایب آموزش مجازی، راهی برای پیشرفت آن

دکتر ارحمی در پایان درخصوص آموزش مجازی دانشجویان پزشکی در دوره بیماری و ارزیابی این آموزش خاطرنشان کرد: اگرچه آموزش های بالینی مثل قبل با توجه به حضور اساتید و دستیاران و کارورزان در بخش های بالینی ادامه دارد ولی در حال حاضر از زمان تعطیلی آموزش های حضوری در کلاس، آموزش کلیه فراگیران اورژانس بصورت مجازی انجام می شودو در این زمینه از تمامی ظرفیت های موجود استفاده شده و گروه علاوه بر امکانات موجود در دانشگاه با اجاره کلاسهای مجازی سعی دارد تا اهداف آموزشی مشخص شده را پیاده کند.

مشخص است که امروزه با نظام آموزش های حضوری برآوردن نیاز های کشور و خیل فراگیران مشکل است. از این رو برای افزایش ظرفیت و استفاده بهینه از امکانات آموزشی در حد معقول، در کنار آموزش حضوری، ضرورت استفاده از آموزش مجازی کاملاً محسوس و ضروری است. ولی باید توجه داشت از آنجاییکه برگزاری آموزش های مجازی نیازمند سرمایه مالی و انسانی زیاد است باید دقت شود که این آموزش ها اثربخشی لازم را داشته باشد. لذا ضمن استفاده از فرصت بدست آمده برای برگزاری بخشی از آموزش ها به صورت مجازی نباید کوکورانه و پیش از شناخت مزایای نسبی آنها به رشد فزاینده و قارچ گونه اینگونه آموزش ها در دانشگاه اقدام کرد. بنابراین قبل از گسترش آموزش های مجازی باید مزایا و معایب آن را بررسی کرده و نسبت به رفع نقایص آن اقدام شود. بی تردید در کنار افزایش کمی دوره های آموزش مجازی باید ارزیابی و سنجش اثر بخشی آموزش های ارائه شده انجام گیرد.